بررسی سیستم نظارت بانکی در کشورهای منتخب با تأکید بر قوانین بانکداری
گزارش “بررسی سیستم نظارت بانکی در کشورهای منتخب با تأکید بر قوانین بانکداری” از سوی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی منتشر گردید. این گزارش به درخواست کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی و بهعنوان یکی از گزارشهای پشتیبان طرح بانکداری جمهوری اسلامی ایران نگارش یافته است.
تخریب پول در شبکه بانکی
یکی از ویژگیهای نظام بانکی امکان خلق پول توسط بانکهای تجاری است. بانکهای تجاری فارغ از میزان منابع و سودآوری خود، برای ایفای تعهدات خود در رابطه با سود سپردهها، مبلغ حساب سپردهگذاران را افزایش میدهند که این فرایند در ادبیات بانکی خلق سپرده یا خلق پول نامیده میشود. در این راستا هر چه نرخ سود بانکی بیشتر باشد سرعت خلق پول توسط شبکه بانکی بیشتر خواهد بود. در این مورد لازم به توضیح است که نگاه به پدیده خلق پول از منظر سنتی، یعنی ضریب فزاینده، میتواند گمراهکننده باشد.
جسارت حل مسئله
یکی از مسئولان، از جوانی پرسید «این روزها در دانشگاه چه میکنید؟» جوان که دانشجوی کارشناسی بود جواب داد «مشغول فعالیتهای دانشجویی هستیم.» مسئول گفت «من در سن شما در سطح ملی مسئولیت داشتم.» جوان نگاهی کرد و گفت: «و همچنان دارید!». پرمشغله بودن و بعضاً چندشغله بودن مسنترها مساوی است با بیعرصه ماندن، تجربه نکردن و مهیا نشدن جوانان برای بر عهده گرفتن اداره کشور.
نکاتی در مورد اصلاح بازار حاملهای انرژی
تورم در ماههای گذشته بخش قابلتوجهی از دهکهای درآمدی جامعه را تحتفشار شدید قرار داده و علاوه بر تشدید فقر، فضای روانی و امنیتی جامعه را با چالشهای جدی مواجه ساخته است. به نظر میرسد با توجه به شرایط نظام بانکی که بهتفصیل در مورد آن صحبت شده است، یکی از اصلیترین دلایل تورم کنونی حجم بالای نقدینگی خلقشده در شبکه بانکی است که بنابر پیش بنی مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۳۹۷ بهطور متوسط روزانه ۱۰۰۰ میلیارد تومان به حجم نقدینگی کشور افزوده خواهد شد؛ حجم نقدینگی موجود نیز بنابر گزارشهای موجود از عدد ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان تجاوز کرده است.
راهکارهایی برای مواجهه با حجم بالای نقدینگی در شبکه بانکی
نرخ بالای سود بانکی در سالهای اخیر علاوهبر افزایش بدهیهای شبکه بانکی، منجر به تعمیق رکود در بخش واقعی اقتصاد شده و تلاشهای بانک مرکزی نیز در کاهش این نرخ مؤثر نبوده است. در هفتههای پایانی سال ۹۶ نیز که بانک مرکزی سقف نرخ سود سپردهها را از ۱۵% به ۲۰% افزایش داد، بانکها در رقابت برای جذب سپردهها – یا ممانعت از خروج سپردهها – در حالی نرخ سود سپردهها را به ۲۰% افزایش دادند که برای بسیاری از آنها پرداخت این سود منجر به زیانده شدن بانک میشد. در ادامه ابتدا به بررسی عوامل اصلی به وجود آمدن این وضعیت در شبکه بانکی کشور پرداخته میشود و سپس محورهای اصلی راهکار مواجهه با این مشکل بررسی میگردد.