چرا تصمیمهای غیرعقلانی میگیریم؟
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. همزمان با رشد و پیشرفت این رشته نوظهور، ریچارد تالر، یکی از بنیانگذاران رشته اقتصاد رفتاری، به همراه کسسانستین کتابی را در سال ۲۰۰۹ با عنوان «تلنگر: ارتقای تصمیمات در حوزه سلامت، ثروت و شادکامی» منتشر کردند که در آن مفهومی را تحت عنوان «تلنگر» معرفی کرده بودند. «این مفهوم تلفیقی از علوم رفتاری، تئوریهای سیاسی و اقتصادی است که با ارائه تقویتهای مثبت و پیشنهادات غیرمستقیم، بر به دست آوردن توافق غیراجباری و اثرگذاری بر انگیزهها و تصمیمات افراد و گروهها تأکید میکند». این تئوری مدعی است که اگر نظریه تلنگر بیشتر از آموزش، قوانین و فشار مستقیم مؤثر واقع نشود، قطعاً بهاندازه آنها مؤثر است.
اقتصاد رفتاری؛ قواعد سرانگشتی برای ما تصمیم میگیرند یا عقلانیت؟
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. گفتگو با امیرمحمد تهمتن، پژوهشگر در اولین آزمایشگاه اقتصاد رفتاری در ایران / مصاحبهکننده: تمنا منصوری
چکیده: اقتصاد رفتاری رشتهای است که با روش علمی در فضای روانشناسی شناختی، فاکتورهای مربوط به احساسات و اجتماع را در تحلیل و فهم بازارها و عوامل اقتصادی به کار میگیرد. ازآنجاکه واحد تحلیل در این دو علم، فرد و رفتار اوست، تعامل بین علم اقتصاد و روانشناسی میتواند برای نظریهپردازی اقتصادی مورداستفادهٔ اقتصاددانان قرار گیرد.
چگونه خطاهای شناختی انتخابهای سیاسی ما را غیرعقلانی میکند؟
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری . انواع خطاهای شناختی در انتخابهای سیاسی:
ما انسانها تمایل داریم با کسانی همنظر و موافق باشیم که آنها نیز با ما همنظر هستند. بهعبارتدیگر، تنها به آرا و نظرات ‘خودیها’ اهمیت میدهیم.
رشته اقتصاد رفتاری در محیطهای دانشگاهی
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. بسیاری از دوستان پرسیدهاند که آیا در ایران رشته اقتصاد رفتاری داریم یا خیر؟ متأسفانه این رشته در ایران وجود ندارد، اما این رشته در مقاطع ارشد و دکتری در بسیاری از کشورهای دنیا شامل امریکا، انگلیس، آلمان، هلند، نروژ، استرالیا، اتریش، کانادا، فرانسه، ایتالیا، سوئد، سوئیس، اسرائیل و سنگاپور تدریس میگردد.
هزینه بربادرفته و زیان گریزی ذاتی
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. شاید برای شما نیز اتفاق افتاده باشد که برای تماشای فیلمی مسیری طولانی را بروید، پول نسبتاً قابل توجهی را هزینه کنید، ترافیک را به جان بخرید، پروژهای که باید فردا تحویل دهید را فراموش کنید و بعد از گذشت نیم ساعت از شروع فیلم، بفهمید که در حال تماشای فیلمی هستید که ابداً باب میل شما نیست.
حسابگری ذهنی
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. در اقتصاد رفتاری اصطلاحی به نام حسابگری ذهنی وجود دارد. بر اساس این، افراد تمایل دارند که پولهای خود را با توجه به اینکه از چه منبعی به دست آوردهاند و یا قرار است پول خود را صرف چهکارهایی کنند، طبقهبندی نمایند. مثلاً حساب پسانداز، حساب خرید غذا، حساب خرید کتاب و … را از هم جدا میکنند. درواقع افراد داراییهای خود را به حسابهای غیرقابلانتقال و جداگانه تقسیم میکنند و درجات مختلفـی از مطلوبیـت را بـرای هـر گروه از آنها تخصیص میدهند. و بهجای آنکه داراییها بهطور پیوسته ارزیابی شوند، بهصورت تکتک موردتوجه قرار میگیرند.
توجیه تصمیمات نادرست
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. در علم اقتصاد، رفتار یا انتخاب بهعنوان نتیجه بهینهسازی مطلوبیت در نظر گرفته میشود، به این معنا که اقتصاددانان فرض میکنند انسانها با داشتن اطلاعات کامل از ترجیحات خود و قیود مختلفی که با آن روبهرو هستند و همچنین با پردازش و استفاده بدون سوگیری از همه اطلاعات در دسترس، تصمیمی را اتخاذ میکنند که برایشان بیشترین لذت را داشته باشد. بااینحال، آگاهی از این موضوع که انسانها «بهطور طبیعی» همچون انسانهای عقلایی، همانگونه که در علم اقتصاد ترسیمشدهاند، تصمیمگیری نمیکنند، با توجه به یافتههای اقتصاد رفتاری در حال افزایش است.
فرسایش توان و تصمیمگیری (قسمت 2)
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری . انتخاب کردن نیز همچون کنترل خود برای جلوگیری از وسوسه شدن برای انجام کاری که از آن منع شدهایم، نیاز به تلاش ذهنی و صرف انرژی دارد. ازآنجاکه ظرفیت مغز محدود است، تصمیمگیریهای متعدد باعث ایجاد پدیدهای به نام خستگی تصمیمگیری (decision fatigue) میشود و این امر، خرابتر شدن تصمیمگیریهای بعدی فرد را در طول روز در پی خواهد داشت.
فرسایش توان و تصمیمگیری (قسمت 1)
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. انسان اقتصادی طبق تعریف اقتصاد مرسوم، فردی است که همواره به دنبال انتخابهایی است که مطلوبیت او را حداکثر کند. فرض میشود که او دارای اطلاعات کامل، ذهن نامحدود و قدرت بالای پردازش اطلاعات است، ولی آیا در دنیای واقعی، انسان اینگونه رفتار میکند؟
آزمایش اهدای عضو و حالت پیشفرض
اقتصاد رفتاری, اقتصاد سیاسی, برنامههای انجام شده, حوزه های تخصصی, کانال اقتصاد رفتاری. یکی از مطالعات جذاب در حوزه اقتصاد رفتاری، پژوهشی درزمینهٔ اهدای عضو است که به بررسی میزان اهدای عضو در کشورهای اروپایی پرداخته است. کشورهای اروپایی در یک طیف با تفاوت قابلتوجهی قرار دارند، بهطوریکه میزان اهدای عضو در سال ۲۰۰۳، در برخی از کشورها مانند فرانسه، اتریش، پرتغال و لهستان حدود ۱۰۰ درصد بوده است، اما کشورهایی مانند آلمان، انگلیس، دانمارک و هلند بهزحمت به حدود ۳۰ درصد میرسیدند.